ภาพรวมตลาดสินเชื่อส่วนบุคคลในประเทศไทย
ธนาคารแห่งประเทศไทยรายงานว่าภาระหนี้ครัวเรือนของคนไทยยังอยู่ในระดับสูงต่อเนื่องมาหลายปี แม้ตัวเลขจะค่อยๆ ปรับดีขึ้น แต่การกู้ยืมในกลุ่มสินเชื่อส่วนบุคคลยังคงเป็นทางเลือกหลักของพนักงานเงินเดือน พ่อค้าแม่ค้า และผู้ประกอบการรายย่อย ข้อมูลจากแบงก์ชาติระบุว่ายอดสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับมีจำนวนบัญชีหลายล้านบัญชีทั่วประเทศ
ที่ผ่านมา ธปท. ออกมาตรการกำกับดูแลใหม่ภายใต้แนวคิด Responsible Lending เพื่อให้การให้สินเชื่อเป็นธรรมกับผู้กู้มากขึ้น หนึ่งในการเปลี่ยนแปลงสำคัญคือการยกเลิกค่าธรรมเนียมการชำระคืนก่อนกำหนดสำหรับสินเชื่อส่วนบุคคลและนาโนไฟแนนซ์ ซึ่งมีผลบังคับใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่ปีที่แล้ว ทำให้คนที่ต้องการปิดหนี้ก่อนเวลาสามารถทำได้โดยไม่ถูกเรียกเก็บค่าเสียโอกาสเหมือนในอดีต
จุดที่คนส่วนใหญ่เข้าใจผิดคือคิดว่าสินเชื่อส่วนบุคคลกับสินเชื่อเงินด่วนนอกระบบเป็นเรื่องเดียวกัน ความจริงแล้วสินเชื่อส่วนบุคคลที่ถูกกฎหมายต้องอยู่ภายใต้การกำกับของ ธปท. หรือเป็นผลิตภัณฑ์ของสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาต อัตราดอกเบี้ยคิดเป็นแบบลดต้นลดดอกหรือแบบเงินต้นคงที่ แล้วแต่เงื่อนไขของแต่ละเจ้า ขณะที่เงินกู้นอกระบบคิดดอกเบี้ยเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดและมักมีวิธีการทวงหนี้ที่ไม่เป็นธรรม
ปัญหาที่ผู้กู้ไทยเผชิญบ่อยที่สุด
คนที่กำลังมองหาสินเชื่อส่วนบุคคลมักเจออุปสรรคซ้ำๆ อยู่สามเรื่อง
เรื่องแรกคือ ความไม่เข้าใจเรื่องอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง หลายคนดูแค่ตัวเลขดอกเบี้ยรายเดือนที่โฆษณาว่าถูกมาก เช่น "ดอกเบี้ยเพียง 0.99% ต่อเดือน" แต่เมื่อคำนวณเป็นอัตราดอกเบี้ยต่อปี (Effective Rate) กลับพุ่งสูงจนน่าตกใจ เพราะยังมีค่าธรรมเนียมจัดการสินเชื่อ ค่าประกัน และค่าใช้จ่ายแฝงอื่นๆ อีก
เรื่องที่สองคือ การเลือกวงเงินและระยะเวลาผ่อนที่ไม่สอดคล้องกับรายได้ เกิดจากความรีบร้อนต้องการเงินเร็วจนไม่ได้ประเมินความสามารถในการผ่อนชำระ เมื่อผ่อนไหวไม่ไหวก็เกิดการกู้เพิ่มเพื่อโปะหนี้เดิม วนเวียนเป็นวัฏจักรหนี้ไม่รู้จบ
เรื่องที่สามคือ การตกเป็นเหยื่อแอปพลิเคชันเงินกู้เถื่อน ปัญหานี้ระบาดหนักมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ผู้กู้บางรายถูกหลอกให้โอนเงินค่าเอกสารก่อนการอนุมัติ บางรายถูกข่มขู่ทวงหนี้ผ่านโทรศัพท์และข้อความ ซึ่งทั้งหมดผิดกฎหมาย
ทางเลือกสินเชื่อส่วนบุคคลที่น่าสนใจ
ก่อนตัดสินใจ ควรเทียบข้อมูลของผู้ให้บริการแต่ละกลุ่มให้ละเอียด เพราะแต่ละแห่งมีจุดแข็งต่างกัน
| ประเภทผู้ให้บริการ | ตัวอย่าง | อัตราดอกเบี้ยโดยประมาณ | เหมาะสำหรับ | จุดเด่น | ข้อควรระวัง |
|---|
| ธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ | กสิกรไทย กรุงไทย ไทยพาณิชย์ | อัตราดอกเบี้ยรายปีอยู่ในระดับที่แข่งขันได้เมื่อเทียบกับน็อนแบงก์ | พนักงานเงินเดือนที่มีเครดิตดี | วงเงินสูง อนุมัติตามหลักเกณฑ์ชัดเจน | เอกสารค่อนข้างเยอะ ใช้เวลาพิจารณาหลายวัน |
| สินเชื่อดิจิทัลในเครือแบงก์ | MoneyThunder, PAYPAYA, Finnix | สูงกว่าธนาคารแต่ต่ำกว่าเพดานที่กฎหมายกำหนด | อาชีพอิสระ ไม่มีสลิปเงินเดือน | สมัครผ่านแอป อนุมัติไว ใช้บัตรประชาชนใบเดียว | วงเงินเริ่มต้นไม่สูง ดอกเบี้ยรวมอาจแพงกว่าแบงก์ใหญ่ |
| สถาบันการเงินเฉพาะกิจ | ออมสิน ธ.ก.ส. | อัตราดอกเบี้ยต่ำ มีโครงการพิเศษช่วยเหลือประชาชน | ผู้มีรายได้น้อย เกษตรกร | ดอกเบี้ยถูก เงื่อนไขผ่อนปรน | วงเงินจำกัด บางโครงการมีเงื่อนไขเฉพาะกลุ่ม |
| ตัวอย่างจริงที่เห็นได้ชัดคือ MoneyThunder ซึ่งให้บริการโดยบริษัทในเครือเดียวกับธนาคารไทยพาณิชย์ เปิดให้ผู้ที่อาชีพไหนก็สมัครได้ ไม่ต้องใช้สลิปเงินเดือน อนุมัติไวและเบิกเงินได้ทันทีผ่านแอปพลิเคชัน ขณะที่ PAYPAYA จากกลุ่ม SCBX ใช้เพียงบัตรประชาชนไทยที่ยังไม่หมดอายุก็ยื่นกู้ได้ โดยโฆษณาว่าอนุมัติเร็วสุดภายในไม่กี่นาที | | | | | |
| สำหรับผู้ที่ต้องการอัตราดอกเบี้ยต่ำที่สุด ธนาคารพาณิชย์รายใหญ่ยังคงเป็นตัวเลือกแรก หากมีประวัติการชำระหนี้ดีและส่งเอกสารครบถ้วน หลายธนาคารมีโปรแกรมสำหรับลูกค้าเงินเดือนโอนผ่านบัญชีอยู่แล้ว ทำให้ได้สิทธิพิเศษด้านอัตราดอกเบี้ยและวงเงินที่สูงขึ้น | | | | | |
ขั้นตอนเลือกสินเชื่อส่วนบุคคลอย่างชาญฉลาด
การเลือกสินเชื่อไม่ใช่แค่ดูว่าที่ไหนอนุมัติไวที่สุด แต่ต้องมองภาพรวมค่าใช้จ่ายทั้งหมดด้วย ลองทำตามขั้นตอนนี้
ตรวจสอบเครดิตบูโรของตัวเองก่อน ข้อมูลเครดิตที่ดีจะช่วยต่อรองอัตราดอกเบี้ยได้ การขอกู้แต่ละครั้งจะมีการสอบถามเครดิตบูโร ซึ่งถ้าถูกสอบถามหลายครั้งในระยะเวลาสั้นๆ อาจกระทบคะแนนเครดิตได้ ควรเลือกผู้ให้บริการที่น่าจะผ่านเพียง 2-3 แห่งแล้วค่อยยื่นสมัคร
คำนวณความสามารถในการผ่อน หลักการง่ายๆ คือค่างวดรวมทุกหนี้ไม่ควรเกิน 30-40% ของรายได้ต่อเดือน หากรายได้ 30,000 บาท ค่างวดรวมไม่ควรเกิน 9,000-12,000 บาท การกู้เงินมาแล้วไม่มีเงินเหลือใช้ในแต่ละเดือนเท่ากับสร้างกับดักหนี้ให้ตัวเอง
อ่านสัญญาให้ละเอียดก่อนเซ็น โดยเฉพาะหัวข้ออัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง ค่าปรับกรณีชำระล่าช้า เงื่อนไขการชำระคืนก่อนกำหนด และค่าธรรมเนียมอื่นๆ หากข้อความใดไม่ชัดเจน ให้ถามเจ้าหน้าที่หรือขอตัวอย่างตารางผ่อนชำระล่วงหน้าได้เสมอ
เลือกวงเงินเท่าที่จำเป็น การได้วงเงินสูงไม่ได้แปลว่าต้องกู้เต็มจำนวน เพราะดอกเบี้ยคิดจากเงินต้นที่เบิกจริงเท่านั้น การกู้เท่าที่จำเป็นและปิดเร็วที่สุดจะช่วยลดภาระดอกเบี้ยโดยรวมได้มาก
ตัวอย่างจากกรณีจริง คุณสุภาพร พนักงานบริษัทเอกชนในกรุงเทพฯ อายุ 32 ปี เคยมีหนี้บัตรเครดิตสามใบรวมกันราวสองแสนบาท จ่ายขั้นต่ำทุกเดือนแล้วดอกเบี้ยพอกพูนจนแทบไม่ลดเงินต้น เธอตัดสินใจรวมหนี้ด้วยสินเชื่อส่วนบุคคลจากธนาคารที่เงินเดือนโอนผ่าน อัตราดอกเบี้ยต่ำกว่าบัตรเครดิตเกือบครึ่งหนึ่ง ตั้งใจผ่อนในอัตราที่สูงกว่าขั้นต่ำที่เคยจ่าย และปิดหนี้ได้ภายในสามปีแทนที่จะใช้เวลานานเป็นสิบปี ข้อสำคัญคือเธอไม่เปิดบัตรหรือกู้เพิ่มระหว่างทาง ซึ่งเป็นวินัยที่ขาดไม่ได้
สิ่งที่ควรรู้ก่อนกู้สินเชื่อออนไลน์
ตลาดสินเชื่อดิจิทัลโตเร็วมากจน ธปท. ต้องออกเกณฑ์กำกับดูแลเพิ่มเติม รวมถึงการคุมเข้มบริการแบบ Buy Now Pay Later ที่กำลังเป็นที่นิยมในกลุ่มคนรุ่นใหม่ ผู้ให้บริการที่ถูกกฎหมายจะแสดงข้อมูลอัตราดอกเบี้ย ค่าธรรมเนียม และเงื่อนไขอย่างโปร่งใสในแอปพลิเคชัน ก่อนกดยืนยันการกู้ทุกครั้ง
สัญญาณเตือนของแอปเงินกู้ที่ควรหลีกเลี่ยง ได้แก่ การเรียกร้องให้โอนเงินค่าดำเนินการก่อนอนุมัติ การให้ดาวน์โหลดแอปนอกสโตร์อย่างเป็นทางการ การข่มขู่ว่าจะส่งข้อมูลไปให้คนรู้จักหากไม่จ่าย และการคิดดอกเบี้ยเกินเพดานที่กฎหมายกำหนด สำหรับสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับ อัตราดอกเบี้ยสูงสุดไม่เกินที่ ธปท. ประกาศไว้ ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่ 25% ต่อปีแบบลดต้นลดดอก ขณะที่นาโนไฟแนนซ์มีเพดานสูงถึง 33% ต่อปีเพราะเป็นกลุ่มเสี่ยงสูง
การเช็กสถานะผู้ให้บริการทำได้ง่ายๆ โดยค้นหาชื่อบริษัทในเว็บไซต์ของ ธปท. หรือโทรสอบถามคอลเซ็นเตอร์ของแบงก์ชาติโดยตรง ไม่ควรเชื่อโฆษณาที่การันตีอนุมัติ 100% หรือไม่ตรวจสอบเครดิตเลย เพราะผู้ให้บริการที่ได้ใบอนุญาตทุกแห่งต้องตรวจสอบข้อมูลผู้กู้ตามหลักเกณฑ์
สรุปแนวทางปฏิบัติ
สินเชื่อส่วนบุคคลเป็นเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยให้ชีวิตคล่องตัวขึ้นได้จริง หากใช้อย่างมีวินัย เริ่มจากประเมินความจำเป็นของตัวเองก่อนว่ากู้ไปเพื่ออะไร ถ้าเพื่อใช้จ่ายฟุ่มเฟือยควรชะลอไว้ก่อน แต่ถ้าเพื่อรวมหนี้ดอกเบี้ยสูง ปรับปรุงบ้าน หรือเป็นเงินทุนหมุนเวียนให้อาชีพ ลองเปรียบเทียบผู้ให้บริการอย่างน้อย 3 แห่ง ทั้งธนาคารใหญ่และแอปสินเชื่อดิจิทัล แล้วเลือกที่อัตราดอกเบี้ยรวมต่ำที่สุดเท่าที่คุณสมบัติจะเอื้ออำนวย
อย่าลืมว่าวินัยการผ่อนชำระสำคัญกว่าตัวเลขดอกเบี้ยเสียอีก เพราะต่อให้ได้ดอกเบี้ยถูกเพียงใด ถ้าจ่ายไม่ตรงเวลาก็จะถูกคิดค่าปรับและสะสมเป็นหนี้เสียในประวัติเครดิต กู้เท่าที่จำเป็น ผ่อนให้ตรงเวลา และพยายามปิดหนี้ก่อนกำหนด เพราะปัจจุบันค่าธรรมเนียมการปิดก่อนกำหนดถูกยกเลิกแล้วสำหรับสินเชื่อส่วนบุคคล นี่คือโอกาสทองที่คนไทยควรใช้ให้เป็นประโยชน์เพื่อหลุดพ้นจากวังวนหนี้โดยเร็วที่สุด
研究の知恵