ตลาดสินเชื่อส่วนบุคคลไทยมีตัวเลือกมากกว่าที่คิด
คนส่วนใหญ่คิดว่าการขอกู้ต้องเริ่มที่ธนาคารใหญ่เท่านั้น จริง ๆ แล้วสินเชื่อส่วนบุคคลในไทยมีหลายชั้น ตั้งแต่สินเชื่อส่วนบุคคลไม่มีหลักประกันของธนาคารพาณิชย์ ผู้ให้บริการที่ไม่ใช่ธนาคารซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย ไปจนถึงสินเชื่อนาโนไฟแนนซ์และปิโกไฟแนนซ์ที่เน้นลูกค้าอาชีพอิสระกับรายได้ไม่แน่นอน แต่ละชั้นมีเพดานดอกเบี้ยและเงื่อนไขต่างกันชัดเจน
ข้อมูลจากผู้ให้บริการที่อยู่ภายใต้การกำกับระบุว่า สินเชื่อส่วนบุคคลทั่วไปมีเพดานอัตราดอกเบี้ยแบบ EIR ซึ่งรวมค่าธรรมเนียมแล้วอยู่ที่ประมาณไม่เกิน 25% ต่อปี ขณะที่สินเชื่อนาโนไฟแนนซ์กำหนดวงเงินต่อรายไว้ไม่เกิน 100,000 บาท และเพดาน EIR ไม่เกิน 33% ต่อปี ส่วนสินเชื่อปิโกไฟแนนซ์ซึ่งให้กู้เฉพาะคนที่อยู่ในจังหวัดเดียวกับสำนักงานมักมีวงเงินไม่เกิน 50,000 บาท และเพดาน EIR ประมาณไม่เกิน 36% ต่อปี อีกกรณีที่คนมักมองข้ามคือการกู้กันเองระหว่างบุคคล ซึ่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดดอกเบี้ยไว้ไม่เกิน 15% ต่อปี และถ้าจำนวนเงินเกิน 2,000 บาทต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือจึงจะใช้บังคับในศาลได้
ปัญหาที่ทำให้คนถูกปฏิเสธหรือจ่ายแพงเกินจริงมักมาจากสี่เรื่องต่อไปนี้
รายได้ไม่ตรงกับที่ผู้ให้บริการต้องการ พนักงานประจำหลายแห่งกำหนดรายได้ขั้นต่ำราว 15,000 บาทต่อเดือน และขอดูสลิปเงินเดือนย้อนหลังหลายเดือน กลุ่มพ่อค้าแม่ค้ากับฟรีแลนซ์จึงมักตกหล่นตรงจุดนี้ ทั้งที่รายได้จริงอาจสูงกว่า
ภาระหนี้รวมชนเพดาน ผู้ให้บริการมองยอดผ่อนบัตรเครดิต สินเชื่อรถ และค่ามือถือรวมกันก่อนอนุมัติ หลายรายมีรายได้พอ แต่ภาระหนี้รวมสูงจนไม่เหลือพื้นที่ให้กู้เพิ่ม
อ่านสัญญาไม่ครบ นอกจากดอกเบี้ยแล้ว ผู้ให้บริการบางรายยังคิดค่าธรรมเนียมการใช้วงเงินหรือค่าธรรมเนียมเบิกเงิน ซึ่งมีผลต่อต้นทุนรวมจริง และมีเงื่อนไขค่าปิดบัญชีก่อนกำหนดที่ต้องถามให้ชัด
ประวัติเครดิตบูโรมีรอย การค้างชำระแม้เพียงไม่กี่งวดทำให้ต้นทุนการกู้สูงขึ้นหรือถูกปฏิเสธ และเป็นเหตุผลที่หลายคนไหลไปสู่เงินกู้นอกระบบซึ่งดอกเบี้ยสูงจนรับไม่ไหว
คุณนัท อายุ 29 ปี ทำงานบริษัทเอกชนย่านอโศก ต้องการเงินก้อนเพื่อซ่อมรถหลังเกิดอุบัติเหตุ เขายื่นขอกับธนาคารแห่งแรกแล้วถูกปฏิเสธเพราะยอดใช้บัตรเครดิตเกือบเต็มวงเงิน รอบสองเขาปิดยอดบัตรบางส่วนก่อนยื่นใหม่ เลือกผู้ให้บริการสินเชื่อส่วนบุคคล กรุงเทพ ที่มีสาขาใกล้ที่ทำงาน และได้วงเงินพอดีกับงานซ่อมโดยผ่อน 24 เดือน เขาบอกว่าสิ่งที่ช่วยที่สุดคือการเอางบผ่อนไปเทียบกับการใช้จ่ายจริงก่อนเซ็นสัญญา
อีกกรณีคือป้าหนู พ่อค้าขายของในตลาดเชียงใหม่ รายได้ขึ้นลงตามฤดูกาล ไม่มีสลิปเงินเดือน เธอจึงเลือกสินเชื่อนาโนไฟแนนซ์ของสถาบันการเงินในพื้นที่ ยื่นด้วยสมุดบัญชีและทะเบียนการค้า ได้วงเงินเล็กกว่าที่หวัง แต่ผ่อนได้ยาวถึงหลายสิบงวด ทำให้ค่างวดไม่หนักเกินกำไรรายวัน สินเชื่อส่วนบุคคล เชียงใหม่ ในรูปแบบนี้มีตัวเลือกในจังหวัดมากกว่าที่คนOutsideพื้นที่มักคิด
เปรียบเทียบทางเลือกก่อนตัดสินใจ
| ประเภทผลิตภัณฑ์ | วงเงินโดยประมาณ | อัตราดอกเบี้ย (EIR ต่อปี) | ระยะเวลาผ่อน | เหมาะกับใคร | ข้อควรพิจารณา |
|---|
| สินเชื่อส่วนบุคคลของธนาคารและผู้ให้บริการภายใต้การกำกับ | ขึ้นกับรายได้ ผู้ให้บริการบางรายอนุมัติได้ถึงประมาณ 5 เท่าของรายได้ หรือสูงสุดราว 300,000 บาท | ประมาณ 15%–25% | ราว 3–60 เดือน | พนักงานประจำที่มีสลิปเงินเดือนและภาระหนี้ไม่สูง | ต้องผ่านเกณฑ์รายได้ขั้นต่ำและตรวจภาระหนี้รวมอย่างละเอียด |
| สินเชื่อนาโนไฟแนนซ์ | ไม่เกิน 100,000 บาทต่อราย | ไม่เกิน 33% | ราว 6–84 เดือน | อาชีพอิสระ พ่อค้าแม่ค้า ผู้มีรายได้ไม่สม่ำเสมอ | ดอกเบี้ยสูงกว่าสินเชื่อธนาคารและวงเงินจำกัด |
| สินเชื่อปิโกไฟแนนซ์ | ไม่เกิน 50,000 บาทต่อราย บางรูปแบบขยายได้ถึง 100,000 บาท | ประมาณไม่เกิน 36% | ตามเงื่อนไขผู้ให้บริการ | ผู้ที่อาศัยอยู่ในจังหวัดที่มีสำนักงานของผู้ให้บริการ | กู้ได้เฉพาะในพื้นที่จังหวัดนั้นและวงเงินเล็ก |
| สหกรณ์ออมทรัพย์และสถาบันการเงินชุมชน | ขึ้นกับเงินออมและหุ้นของสมาชิก | มักต่ำกว่าอัตราของธนาคาร ขึ้นกับประกาศแต่ละแห่ง | แล้วแต่ข้อบังคับของแต่ละแห่ง | สมาชิกที่มีเงินสะสมและอาจต้องมีผู้ค้ำ | ต้องเป็นสมาชิกตามระยะเวลาที่กำหนด |
| กู้ยืมระหว่างบุคคล | ตามที่ตกลงกัน | ไม่เกิน 15% | ตามสัญญา | ผู้ที่มีคนรู้จักช่วยเหลือ | ต้องมีหลักฐานเป็นหนังสือเมื่อเงินเกิน 2,000 บาท |
| คลินิกแก้หนี้สำหรับลูกหนี้ที่มีปัญหา | ตามโครงการช่วยเหลือ | ประมาณ 3%–5% | ผ่อนได้ยาวสูงสุดราว 10 ปี | ผู้ที่ค้างชำระและต้องการปรับโครงสร้างหนี้ | ต้องเข้าสู่กระบวนการและปฏิบัติตามเงื่อนไขอย่างเคร่งครัด |
คิดดอกเบี้ยให้เห็นต้นทุนจริง
จุดที่ทำให้คนเข้าใจผิดมากที่สุดคือดอกเบี้ยแบบคงที่กับอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง ตัวเลข 1% ต่อเดือนที่โฆษณากันนั้น เมื่อคิดรวมค่าธรรมเนียมและวิธีตัดเงินต้นแล้ว ต้นทุนต่อปีจะสูงกว่าตัวเลข 12% ที่หลายคนคิดไว้มาก ก่อนสมัครสินเชื่อส่วนบุคคล ควรถามผู้ให้บริการตรง ๆ ว่า EIR หรืออัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปีคือเท่าไร แล้วเอาตัวเลขนั้นมาเทียบกันข้ามเจ้าจะเห็นความต่างทันที
อีกจุดที่ต้องดูคือค่าธรรมเนียมการใช้วงเงินซึ่งผู้ให้บริการบางรายคิดในอัตราที่แตกต่างกัน รวมถึงเงื่อนไขการปิดบัญชีก่อนกำหนด หากวางแผนจะโปะหมดเร็ว ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ไม่คิดค่าปิดบัญชีก่อน หรือถามให้ชัดตั้งแต่ต้น มากกว่ามารู้ทีหลังตอนกำลังจะปิดหนี้
ขั้นตอนลงมือทำแบบไม่ต้องเดา
เริ่มจากตรวจสถานะการเงินตัวเองก่อน ดูรายได้เฉลี่ยสามถึงหกเดือน หักค่าใช้จ่ายจำเป็นและยอดผ่อนที่มีอยู่ แล้วจึงกำหนดวงเงินที่ต้องการจริง ไม่ใช่ยอดสูงสุดที่อาจได้รับอนุมัติ ตัวเลขค่างวดที่ปลอดภัยมักไม่ควรกินรายได้เกินหนึ่งในสาม เพราะยังต้องเผื่อค่าครองชีพและเหตุฉุกเฉิน
จากนั้นตรวจรายงานเครดิตบูโรของตัวเอง และถ้าเจอยอดค้างหรือบัตรที่ใช้เต็มวงเงิน ให้เคลียร์บางส่วนก่อนยื่น สินเชื่อส่วนบุคคลรายได้น้อยหรือผู้ที่มีประวัติบูโรไม่สวยจะเสียเปรียบเรื่องต้นทุนมากกว่าคนที่ประวัติสะอาด
ด้านเอกสาร เตรียมบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน สลิปเงินเดือนหรือรายการเดินบัญชีย้อนหลังหลายเดือน และเอกสารยืนยันอาชีพ เช่น ทะเบียนการค้าหรือใบภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับผู้ประกอบการ กลุ่มอาชีพอิสระควรมีรายการเดินบัญชีที่สม่ำเสมออย่างน้อยครึ่งปี เพราะเป็นหลักฐานรายได้ที่ดีที่สุดเมื่อไม่มีสลิป
ก่อนเซ็นสัญญา ให้เทียบข้อเสนอจากผู้ให้บริการอย่างน้อยสองถึงสามรายโดยดูจากเว็บไซต์หรือสอบถามเจ้าหน้าที่ก่อน แล้วจึงยื่นจริงทีละราย เพื่อไม่ให้การยื่นหลายที่พร้อมกันกระทบภาพรวมเครดิต ตรวจตารางผ่อนให้เห็นทั้งเงินต้น ดอกเบี้ย และยอดรวมทั้งหมดที่ต้องจ่ายตลอดสัญญา เก็บสำเนาสัญญาและตารางผ่อนไว้ด้วยเสมอ
สำหรับคนที่เริ่มผ่อนไม่ไหวแล้ว การกู้ใหม่มาโปะหนี้เก่ามักทำให้ภาระบานปลาย ทางเลือกที่ควรพิจารณาคือการเจรจากับเจ้าหนี้รายเดิมหรือเข้ากระบวนการแก้หนี้ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีอัตราดอกเบี้ยต่ำและระยะผ่อนยาวกว่ามาก
ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล การเข้าถึงสาขาและตัวแทนของผู้ให้บริการทำได้ง่าย ทั้งในห้างสรรพสินค้าและใกล้สถานีรถไฟฟ้า ส่วนต่างจังหวัดอย่างเชียงใหม่ ขอนแก่น หรือหาดใหญ่ ควรถามหาผู้ให้บริการที่จดทะเบียนในจังหวัดนั้น เพราะสินเชื่อปิโกไฟแนนซ์และนาโนไฟแนนซ์หลายรายให้บริการเฉพาะพื้นที่ และมักเข้าใจรายได้ของคนท้องถิ่นดีกว่า
เรื่องสุดท้ายที่ต้องระวังคือมิจฉาชีพที่แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่หรือตัวแทน เรียกเก็บเงินค่าดำเนินการก่อนอนุมัติ หรือให้โอนเงินเข้าเลขบัญชีส่วนตัว ผู้ให้บริการที่ถูกต้องจะไม่เรียกเก็บเงินก่อนการอนุมัติ และมีเลขทะเบียนหรือที่ตั้งสำนักงานให้ตรวจสอบได้เสมอ
ถ้าตอนนี้คุณกำลังชั่งใจว่าจะยื่นขอสินเชื่อส่วนบุคคลดีหรือไม่ ลองเขียนตัวเลขรายรับรายจ่ายลงกระดาษหนึ่งแผ่นก่อน เปรียบเทียบข้อเสนอสองสามเจ้าด้วยอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง แล้วเลือกวงเงินที่ผ่อนได้สบายในเดือนที่รายได้น้อยที่สุด ไม่ใช่เดือนที่ดีที่สุด คำตอบที่ดีที่สุดมักไม่ใช่เจ้าที่อนุมัติเร็วที่สุด แต่เป็นเจ้าที่ทำให้คุณผ่อนไหวจนจบสัญญาโดยไม่ต้องกู้เพิ่ม
研究の知恵