ภาพรวมสินเชื่อส่วนบุคคลในประเทศไทย: โอกาสและความเสี่ยงที่ต้องรู้
ประเทศไทยมีสถาบันการเงินที่ให้บริการสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อยู่เป็นจำนวนมาก ตั้งแต่วงเงินหลักหมื่นไปจนถึงหลายล้านบาท ข้อมูลจาก ธปท. สะท้อนให้เห็นว่ายอดสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับมีมูลค่ามหาศาล และมีแนวโน้มเติบโตอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่มสินเชื่อดิจิทัลที่อนุมัติผ่านแอปพลิเคชันภายในไม่กี่นาที
ในช่วงที่ผ่านมา ธปท. ปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายลงมาอยู่ที่ระดับ 1.00% ต่อปี ซึ่งส่งผลให้สินเชื่อหลายประเภทมีอัตราดอกเบี้ยที่ถูกลง และเป็นจังหวะดีสำหรับคนที่กำลังวางแผนกู้เงิน การแข่งขันระหว่างธนาคารพาณิชย์และบริษัทสินเชื่อที่ไม่ใช่ธนาคาร (Non-Bank) อย่าง เคทีซี (KTC), อิออน (AEON), ซีไอเอ็มบี ไทย ต่างแย่งชิงลูกค้าด้วยโปรโมชันดอกเบี้ยพิเศษ ระยะเวลาผ่อนที่ยืดหยุ่น และการอนุมัติที่รวดเร็วขึ้น
ทว่าอีกด้านหนึ่ง ปัญหาหนี้ครัวเรือนยังคงเป็นความท้าทายสำคัญของประเทศ มีประชาชนจำนวนไม่น้อยที่กู้เงินนอกระบบเพราะเข้าถึงสินเชื่อในระบบไม่ได้ หรือบางรายกู้หลายเจ้าเกินกำลังผ่อนชำระ จนสุดท้ายต้องเข้ากระบวนการปรับโครงสร้างหนี้ ทางออกจึงไม่ได้อยู่ที่การกู้เพิ่ม แต่คือการเลือกผลิตภัณฑ์ที่ถูกต้องและบริหารจัดการหนี้อย่างมีวินัย
รู้จักประเภทสินเชื่อส่วนบุคคลก่อนตัดสินใจ
สินเชื่อส่วนบุคคลในประเทศไทยแบ่งออกเป็นหลายรูปแบบ แต่ละแบบมีเงื่อนไข จุดเด่น และข้อจำกัดแตกต่างกัน การเข้าใจความแตกต่างนี้จะช่วยให้คุณเลือกผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์โดยไม่จ่ายดอกเบี้ยแพงเกินจำเป็น
สินเชื่อส่วนบุคคลแบบมีหลักประกัน ใช้ทรัพย์สิน เช่น ทะเบียนรถ หรือบ้าน เป็นหลักประกันวงเงินกู้ อัตราดอกเบี้ยจะต่ำกว่าแบบไม่มีหลักประกันอย่างเห็นได้ชัด แต่ความเสี่ยงคือหากผ่อนไม่ไหว ทรัพย์สินอาจถูกยึดได้ เหมาะสำหรับคนที่ต้องการวงเงินสูงและมีทรัพย์สินพร้อมค้ำประกัน
สินเชื่อส่วนบุคคลแบบไม่มีหลักประกัน เป็นที่นิยมมากที่สุด เพราะไม่ต้องใช้ทรัพย์สินค้ำประกัน วงเงินให้กู้ขึ้นอยู่กับรายได้และประวัติเครดิต อัตราดอกเบี้ยจะสูงกว่าแบบมีหลักประกัน เนื่องจากผู้ให้กู้รับความเสี่ยงสูงกว่า เหมาะกับคนที่ต้องการเงินด่วนในวงเงินไม่สูงมาก
สินเชื่อนาโนไฟแนนซ์และไมโครไฟแนนซ์ เป็นสินเชื่อที่ ธปท. ออกแบบมาเพื่อให้คนที่เข้าไม่ถึงสินเชื่อในระบบ โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อยและฟรีแลนซ์ที่ไม่มีสลิปเงินเดือน วงเงินกู้สูงสุดไม่มากนัก (นาโนไฟแนนซ์ไม่เกิน 50,000 บาทต่อราย) ผ่อนชำระได้รายวันหรือรายสัปดาห์ ดอกเบี้ยคิดตามจริงต่อวัน เหมาะสำหรับการกู้ยืมระยะสั้นเพื่อสภาพคล่องเร่งด่วน แต่ไม่ควรใช้เป็นประจำเพราะต้นทุนต่อปีค่อนข้างสูง
สินเชื่อดิจิทัลผ่านแอปพลิเคชัน เป็นเทรนด์ที่มาแรงที่สุดในตอนนี้ ผู้ให้บริการอย่าง FINNIX, KTC, และ CIMB Thai เปิดให้ยื่นคำขอกู้ผ่านมือถือได้ตลอด 24 ชั่วโมง อนุมัติไว บางรายได้เงินภายในไม่กี่นาที เอกสารน้อยมาก แต่ต้องระวังแอปพลิเคชันเถื่อนที่แอบอ้าง หากจะใช้บริการควรดาวน์โหลดจากแหล่งทางการเท่านั้น
ตารางเปรียบเทียบสินเชื่อส่วนบุคคลยอดนิยมในไทย
| ประเภทสินเชื่อ | ตัวอย่างผู้ให้บริการ | วงเงินโดยประมาณ | อัตราดอกเบี้ยโดยประมาณต่อปี | จุดเด่น | ข้อควรระวัง |
|---|
| สินเชื่อบุคคล (แบงก์พาณิชย์) | กรุงไทย, กสิกรไทย, ไทยพาณิชย์ | 20,000 - 1,000,000 บาท | เริ่มต้นราว 9% - 25% | ดอกเบี้ยค่อนข้างต่ำ เงื่อนไขโปร่งใส | เอกสารเยอะ อนุมัติช้ากว่า |
| สินเชื่อบุคคล (Non-Bank) | KTC, AEON, CIMB Thai | 10,000 - 2,000,000 บาท | เริ่มต้นราว 7% - 25% | อนุมัติไว วงเงินยืดหยุ่น | ดอกเบี้ยสูงหากเครดิตไม่ดี |
| นาโนไฟแนนซ์ | บริษัทที่ได้รับใบอนุญาตจาก ธปท. | สูงสุด 50,000 บาท | คิดเป็นรายวัน รวมแล้วต่อปีไม่เกินเพดานที่ ธปท. กำหนด | กู้ง่าย ผ่อนรายวัน เหมาะกับรายได้ไม่แน่นอน | ต้นทุนสูงหากผ่อนนาน |
| สินเชื่อดิจิทัล | FINNIX, แอปของธนาคารต่าง ๆ | 5,000 - 100,000 บาท | ขึ้นอยู่กับเรตติ้งเครดิตของผู้กู้ | สะดวกสุด ยื่นผ่านมือถือได้เลย | ต้องระวังแอปปลอมและข้อมูลรั่วไหล |
วิธีเลือกสินเชื่อส่วนบุคคลให้ปลอดภัย ไม่ตกหลุมพราง
การเลือกสินเชื่อไม่ใช่แค่ดูว่าอนุมัติไวแค่ไหน แต่ต้องมองภาพรวมของต้นทุนทั้งหมด ยกตัวอย่างเช่น สมชาย ช่างซ่อมรถวัย 42 ปีจากจังหวัดนครราชสีมา เคยเจอปัญหาเงินทุนหมุนเวียนขาดสภาพคล่องตอนช่วงส่งเครื่องจักรให้ลูกค้า เขาเกือบตัดสินใจกู้เงินนอกระบบที่คิดดอกเบี้ยร้อยละ 20 ต่อเดือน แต่โชคดีที่ได้คำแนะนำจากเพื่อนให้ลองยื่นสินเชื่อนาโนไฟแนนซ์ผ่านแอปพลิเคชันที่ได้รับอนุญาตจาก ธปท. แม้ดอกเบี้ยต่อปีจะสูงกว่าสินเชื่อแบงก์ แต่เมื่อเทียบกับหนี้นอกระบบแล้วถูกกว่าหลายเท่า และเขายังผ่อนชำระได้ตามรอบรายได้ที่ไม่แน่นอนของอาชีพช่างอีกด้วย
กรณีของมาลี พนักงานบริษัทเอกชนวัย 29 ปีในกรุงเทพฯ ก็เป็นอีกตัวอย่างที่ดี เธอต้องการเงิน 50,000 บาทเพื่อใช้เป็นค่าใช้จ่ายย้ายคอนโดและเงินประกัน เธอเปรียบเทียบระหว่างสินเชื่อบุคคลของธนาคารที่เธอใช้เงินเดือนอยู่กับแอปสินเชื่อดิจิทัลของ Non-Bank สุดท้ายเธอเลือกธนาคารที่เปิดบัญชีอยู่ เพราะได้อัตราดอกเบี้ยพิเศษสำหรับลูกค้าเงินเดือน และผ่อนได้นานถึง 48 เดือน เงินงวดต่อเดือนจึงไม่บีบการใช้ชีวิตจนเกินไป
ข้อควรพิจารณาในการเลือกสินเชื่อส่วนบุคคล มีดังนี้
ตรวจสอบใบอนุญาตผู้ให้บริการ วิธีแรกและสำคัญที่สุดคือเช็กว่าผู้ให้บริการได้รับอนุญาตจาก ธปท. หรือไม่ สามารถตรวจสอบรายชื่อได้จากเว็บไซต์ทางการของธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งมีการเผยแพร่รายชื่อผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับและนาโนไฟแนนซ์ที่ถูกต้องตามกฎหมาย อย่าหลงเชื่อโฆษณาที่การันตีอนุมัติ 100% หรือไม่ตรวจสอบเครดิตบูโรเด็ดขาด เพราะสถาบันการเงินที่ถูกกฎหมายทุกรายต้องตรวจสอบประวัติเครดิตของผู้กู้
อ่านอัตราดอกเบี้ยแบบต่อปี ไม่ใช่ต่อเดือน โฆษณาหลายที่มักโชว์ตัวเลขดอกเบี้ยต่อเดือนที่ดูน่าสนใจ แต่เมื่อคำนวณเป็นอัตราต่อปีแล้วอาจสูงลิ่ว กฎหมายไทยกำหนดให้ผู้ให้บริการแสดงอัตราดอกเบี้ยแบบ Effective Rate หรืออัตราที่แท้จริงต่อปี ซึ่งรวมค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายอื่น ๆ แล้ว หากผู้ให้บริการรายใดไม่ยอมแจ้งอัตรานี้ ให้เลี่ยงไปเลย
ดูค่าธรรมเนียมและเงื่อนไขอื่นให้ครบ นอกเหนือจากดอกเบี้ยแล้ว ยังมีค่าธรรมเนียมการทำสัญญา ค่าปรับชำระล่าช้า ค่าประกันสินเชื่อ ซึ่งค่าเหล่านี้บางครั้งรวมอยู่ในอัตราดอกเบี้ยที่แสดงแล้ว แต่บางครั้งแยกคิดต่างหาก ควรขอใบเสนอราคาแบบเต็มรูปแบบก่อนเซ็นสัญญาเสมอ
คำนวณความสามารถในการผ่อนชำระ ธปท. กำหนดเพดานภาระหนี้ต่อรายได้ของผู้กู้ไว้ที่ระดับหนึ่ง ก่อนกู้ควรคำนวณเองว่าหากผ่อนสินเชื่อใหม่รวมกับหนี้เดิมแล้ว ยังเหลือเงินพอใช้จ่ายในชีวิตประจำวันหรือไม่ กฎง่าย ๆ คือยอดผ่อนชำระทั้งหมดไม่ควรเกิน 30-40% ของรายได้ต่อเดือน
ขั้นตอนยื่นขอกู้สินเชื่อส่วนบุคคลให้ผ่านอนุมัติ
หลายคนเข้าใจผิดว่าการยื่นขอกู้สินเชื่อบุคคลนั้นยุ่งยากและมีโอกาสโดนปฏิเสธสูง ความจริงแล้วหากเตรียมตัวดี โอกาสผ่านก็มีสูงไม่น้อย เริ่มจากตรวจสอบประวัติเครดิตบูโรของตัวเองก่อนยื่นกู้ เพื่อให้รู้สถานะปัจจุบัน หากมีข้อมูลผิดพลาดหรือหนี้ที่ชำระปิดไปแล้วแต่ยังไม่ตัดออก ควรติดต่อแก้ไขให้เรียบร้อยก่อน ซึ่งใช้เวลาไม่นานและช่วยเพิ่มโอกาสอนุมัติได้มาก
จากนั้นเตรียมเอกสารให้ครบถ้วน โดยทั่วไปประกอบด้วยบัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน สลิปเงินเดือนย้อนหลัง 3-6 เดือน หรือเอกสารแสดงรายได้สำหรับฟรีแลนซ์ และเอกสารอื่น ๆ ตามที่แต่ละสถาบันกำหนด ยิ่งเอกสารครบและแสดงรายได้ที่มั่นคงเท่าไร อัตราดอกเบี้ยที่ได้รับก็ยิ่งดีขึ้นเท่านั้น
สำหรับผู้ที่เคยมีประวัติชำระล่าช้าหรือสถานะเครดิตไม่ดีนัก ไม่ควรยื่นกู้หลายเจ้าในเวลาเดียวกัน เพราะการเช็กเครดิตบูโรจากหลายสถาบันในช่วงเวลาใกล้เคียงกันอาจส่งผลลบต่อคะแนนเครดิตได้ ให้เลือกยื่นกับสถาบันที่คาดว่ามีโอกาสผ่านสูงสุดเพียง 1-2 แห่งก่อน และหากถูกปฏิเสธ ควรเว้นระยะอย่างน้อย 1-2 เดือน ก่อนยื่นใหม่ พร้อมกับหาทางปรับปรุงพฤติกรรมการชำระหนี้ให้ดีขึ้น
เมื่อหนี้ท่วมตัว: ทางออกที่ยังมีอยู่เสมอ
แม้จะเลือกสินเชื่ออย่างระมัดระวังแล้ว บางครั้งชีวิตก็เผชิญเหตุไม่คาดฝัน เช่น ตกงาน เจ็บป่วย หรือธุรกิจซบเซา จนไม่สามารถผ่อนชำระได้ตามกำหนด หากตกอยู่ในสถานการณ์นี้ สิ่งแรกที่ต้องทำคือรีบติดต่อเจ้าหนี้ก่อนที่จะเลยกำหนดชำระ เพื่อขอปรับโครงสร้างหนี้หรือขยายระยะเวลาผ่อนชำระ สถาบันการเงินส่วนใหญ่ยินดีให้ความช่วยเหลือมากกว่าที่คิด เพราะการได้เงินคืนช้าก็ยังดีกว่าการตัดหนี้สูญ
นอกจากนี้ยังมีโครงการ "SAM คลินิกแก้หนี้" ของบริษัทบริหารสินทรัพย์สุขุมวิท (SAM) ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐที่เปิดรับผู้ที่มีปัญหาหนี้สินเข้ามาปรับโครงสร้าง โดยเฉพาะผู้ที่มียอดหนี้ไม่เกิน 2,000,000 บาท และค้างชำระเกิน 120 วัน เมื่อเข้าร่วมโครงการจะได้ปรับโครงสร้างหนี้ด้วยอัตราดอกเบี้ยที่ลดลงอย่างมาก และผ่อนชำระได้นานสูงสุดถึง 10 ปี ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของแต่ละราย
สรุปท้าย: กู้อย่างมีสติ คือทางรอดระยะยาว
สินเชื่อส่วนบุคคลเป็นเครื่องมือทางการเงินที่มีทั้งคุณและโทษ ขึ้นอยู่กับวิธีใช้งาน หากใช้อย่างมีเหตุผลเพื่อเพิ่มสภาพคล่อง ลงทุนต่อยอด หรือแก้ไขปัญหาฉุกเฉิน มันคือบันไดสู่ความมั่นคงทางการเงิน แต่หากใช้อย่างขาดวินัย กู้เกินตัว ผ่อนขั้นต่ำเรื่อยไป หนี้ก้อนเล็กก็กลายเป็นภูเขาลูกใหญ่ที่ทับถมชีวิตได้ในเวลาอันสั้น
ก่อนตัดสินใจกู้ทุกครั้ง ให้ถามตัวเองสามคำถามเสมอ เงินที่กู้มานี้จำเป็นจริงหรือไม่ มีทางเลือกอื่นที่ต้นทุนถูกกว่าหรือไม่ และถ้าผ่อนเดือนละเท่านี้ ชีวิตยังพอเหลือสุขอยู่ไหม คำตอบที่ซื่อสัตย์จากตัวเองจะช่วยให้คุณหลีกเลี่ยงกับดักหนี้ที่หลายคนเคยพลาดพลั้งมาแล้ว และเมื่อตัดสินใจกู้แล้ว จงผ่อนให้ตรงเวลาเสมอ เพราะเครดิตที่ดีคือต้นทุนที่ถูกที่สุดในการกู้ครั้งต่อไปของคุณ
研究の知恵