Thị trường thẻ đã khác trước khá nhiều
Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy đến hết quý II, cả nước có khoảng 98 triệu thẻ nội địa và gần 57 triệu thẻ quốc tế đang lưu hành. Thanh toán không dùng tiền mặt trong 5 tháng đầu năm tăng gần 35% về số lượng giao dịch so với cùng kỳ. Nói cách khác, chiếc thẻ không còn là thứ chỉ dành cho người thu nhập cao ở phố lớn. Nó đã thành phương tiện quen thuộc của nhân viên văn phòng, tiểu thương, cả người về hưu.
Các ngân hàng cũng đổi cách tiếp cận. Thay vì phát hành một dòng thẻ dùng chung cho số đông, họ chia nhỏ theo hành vi chi tiêu: thẻ cho người mua sắm online, thẻ cho người bay nhiều, thẻ cho nhóm chi tiêu ăn uống và giải trí. Điều này tốt cho người dùng, nhưng cũng tạo ra một cái bẫy quen thuộc: chọn theo mức hoàn tiền in trên tờ rơi, rồi vài tháng sau mới phát hiện phí thường niên và lãi suất ăn hết phần chênh lệch.
Ba vấn đề lặp lại nhiều nhất khi người Việt mở thẻ tín dụng. Thứ nhất là đọc ưu đãi trước, đọc biểu phí sau. Thứ hai là mở cùng lúc ba bốn thẻ để "tận dụng ưu đãi", đến lúc quên ngày sao kê thì mỗi thẻ một khoản phí chậm trả. Thứ ba là dùng thẻ để rút tiền mặt, trong khi giao dịch này hầu như không được hoàn tiền mà còn chịu phí và lãi tính ngay từ ngày rút.
Có một chi tiết ít được nhắc: phần lớn tranh chấp phát sinh không phải từ lãi suất, mà từ những khoản nhỏ như phí giao dịch ngoại tệ, phí thường niên thẻ phụ, phí chuyển đổi trả góp. Những con số này cộng lại một năm có thể vượt xa số tiền hoàn bạn nhận được.
Bảng so sánh theo nhóm thẻ đang phổ biến
| Nhóm thẻ | Ví dụ đại diện | Phí thường niên | Lãi suất, thời gian miễn lãi | Phù hợp với | Điểm cần cân nhắc |
|---|
| Hoàn tiền đều mọi giao dịch | Vietcombank Visa Platinum | 800.000 đồng/năm | 19,5%/năm, miễn lãi tới 45 ngày | Người chi tiêu rải đều, không muốn nhớ nhóm ngành | Hoàn 0,5%, trần 1,5 triệu đồng mỗi kỳ sao kê |
| Hoàn tiền theo nhóm chi tiêu | VPBank Cashback và các dòng tương tự | Từ khoảng 399.000 đồng/năm | Theo biểu phí từng dòng thẻ | Người mua online, ăn uống ngoài nhiều | Mức hoàn cao chỉ áp cho danh mục được liệt kê |
| Tích dặm, chi tiêu du lịch | Techcombank Visa, Vietcombank JCB | Mức phổ biến, thường cao hơn thẻ cơ bản | Theo hạng thẻ | Người bay thường xuyên, đặt vé, khách sạn | Yêu cầu thu nhập, tỷ lệ quy đổi dặm thay đổi theo hạng |
| Trả góp chuyển đổi khoản lớn | VietinBank và phần lớn ngân hàng bán lẻ | Theo biểu phí thẻ | Phí chuyển đổi 1,8% cho 3 tháng, 6,8% cho 12 tháng | Người mua đồ giá trị lớn, cần chia nhỏ thanh toán | Lãi suất 0% vẫn kèm phí, cần tính tổng chi phí |
Bảng này không nói thẻ nào tốt nhất, vì câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn tiêu tiền ở đâu. Người đặt vé máy bay mỗi quý sẽ thấy thẻ tích dặm hợp lý hơn hẳn thẻ hoàn tiền 0,5%. Ngược lại, người chi tiêu chủ yếu ở siêu thị và quán ăn trong nước lại không dùng hết giá trị của dặm bay.
Cách chọn và dùng thẻ cho đỡ tốn
Bắt đầu từ sao kê cũ, không phải từ tờ rơi. Lấy ba tháng gần nhất, chia chi tiêu thành nhóm: mua sắm online, ăn uống, xăng xe, hoá đơn, du lịch. Nhóm nào chiếm tỷ trọng lớn nhất thì tìm thẻ hoàn tiền đúng nhóm đó. Cách này đơn giản nhưng loại bỏ được phần lớn lựa chọn sai.
Đọc bốn dòng trong biểu phí trước khi ký. Phí thường niên, phí thường niên thẻ phụ, phí giao dịch ngoại tệ, và lãi suất áp dụng khi không thanh toán đủ. Mức phí ngoại tệ phổ biến hiện nay thường trên 2% mỗi giao dịch, nên nếu bạn hay mua hàng từ nước ngoài, đây là khoản đáng cân nhắc hơn cả mức hoàn tiền.
Đặt lịch nhắc trước ngày sao kê ba ngày. Rất nhiều ngân hàng cho phép đặt thanh toán tự động toàn bộ dư nợ từ tài khoản thanh toán. Đây là cách rẻ nhất để không bao giờ trả phí chậm trả, và cũng là cách giữ lịch sử tín dụng sạch cho những lần vay sau.
Chỉ dùng thẻ cho khoản đã có tiền trong tài khoản. Nguyên tắc này nghe khô khan nhưng hiệu quả. Thẻ tín dụng hợp lý nhất khi nó là công cụ hoãn thanh toán vài chục ngày, không phải nguồn tài chính dài hạn. Nếu buộc phải trả góp, hãy tính phí chuyển đổi vào tổng giá món hàng rồi mới so với giá trả thẳng.
Một trường hợp điển hình: chị Hương, nhân viên văn phòng ở Hà Nội, mở thẻ hoàn tiền theo lời giới thiệu của đồng nghiệp. Sau bốn tháng, chị nhận được khoảng vài trăm nghìn đồng hoàn tiền, nhưng phí thường niên và phí giao dịch ngoại tệ cho vài lần mua hàng từ nước ngoài gần như xoá sạch khoản đó. Khi chị chuyển sang nhóm chi tiêu chính là siêu thị và đặt đồ ăn, mức hoàn mới thực sự có ý nghĩa.
Ở chiều ngược lại, anh Dũng làm kinh doanh nhỏ tại TP.HCM lại thấy thẻ tích dặm hợp lý hơn, vì mỗi tháng anh đặt vé và phòng cho khách hàng. Điều đáng chú ý là anh chỉ dùng một thẻ duy nhất cho mục đích đó, thay vì mở thêm thẻ phụ để "tối ưu" rồi quên ngày thanh toán.
Về nguồn tham khảo, bạn có thể đối chiếu biểu phí trực tiếp trên trang sản phẩm của từng ngân hàng như Vietcombank, VietinBank, Techcombank, VPBank, hoặc xem thông tin tổng hợp từ Ngân hàng Nhà nước về thị trường thẻ. Các ứng dụng ngân hàng số hiện đều có mục quản lý thẻ, nơi hiển thị hạn mức, ngày sao kê, dư nợ và phí phát sinh, thuận tiện hơn nhiều so với việc gọi tổng đài mỗi lần cần kiểm tra.
Một điểm nữa dễ bị bỏ qua: hạn mức không phải chỉ số thành tích. Hạn mức cao giúp tỷ lệ sử dụng tín dụng của bạn trông đẹp hơn trong mắt ngân hàng, nhưng nó cũng khiến việc chi tiêu dễ dàng hơn mức cần thiết. Nếu bạn thuộc nhóm chi tiêu theo cảm xúc, hãy cân nhắc giữ hạn mức vừa phải và tăng dần khi đã có nếp quản lý.
Với người mới bắt đầu, trình tự hợp lý thường là: chọn một thẻ có phí thường niên thấp, dùng đều trong sáu tháng, theo dõi sao kê, rồi mới tính đến thẻ thứ hai nếu thật sự có nhóm chi tiêu chưa được phủ. Thẻ thứ hai chỉ đáng mở khi bạn đã trả đủ dư nợ thẻ thứ nhất trong ít nhất ba kỳ liên tiếp.
Trước khi ký bất kỳ biểu mẫu nào, hãy dành mười phút làm một việc đơn giản: gọi lên tổng đài ngân hàng và hỏi rõ ba câu. Phí thường niên năm đầu và các năm sau là bao nhiêu. Giao dịch nào không được hoàn tiền. Nếu không thanh toán đủ, lãi tính từ ngày nào. Câu trả lời của nhân viên tổng đài thường rõ hơn nhiều so với phần chữ nhỏ trong hợp đồng, và bạn có thể ghi lại để đối chiếu về sau. Một chiếc thẻ tốt là chiếc thẻ bạn hiểu rõ đến từng khoản phí, không phải chiếc thẻ có mức hoàn tiền cao nhất trên quảng cáo.
研究の知恵