Thị trường thẻ và những khoản phí dễ bỏ qua
Số liệu của Ngân hàng Nhà nước công bố giữa năm nay cho thấy cả nước có khoảng 98 triệu thẻ nội địa và gần 57 triệu thẻ quốc tế đang lưu hành. Giao dịch không dùng tiền mặt trong những tháng đầu năm tăng hơn 34% so với cùng kỳ, riêng thanh toán qua mã QR tăng gần 40% về giá trị. Thẻ tín dụng vì thế đã ra khỏi nhóm "chỉ dành cho người thu nhập cao", xuất hiện trong ví của nhân viên văn phòng, giáo viên, chủ shop online và cả sinh viên năm cuối.
Nhưng càng nhiều thẻ, càng nhiều dòng phí mà chủ thẻ thường chỉ phát hiện khi tiền đã bị trừ. Ba điểm dưới đây là nơi hay mất tiền nhất.
Phí thường niên không phải lúc nào cũng "miễn phí trọn đời". Rất nhiều dòng thẻ miễn năm đầu, từ năm thứ hai thu vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, kèm điều kiện chi tiêu tối thiểu để được miễn tiếp. Một chủ thẻ ở quận 7, TP.HCM kể lại: chị mở thẻ online qua app vì thấy chữ "miễn phí năm đầu", đến tháng thứ mười ba bị trừ phí mà không có thông báo riêng, chỉ một dòng nhỏ trong email sao kê. Số tiền không lớn, nhưng cảm giác bị "gài" thì khó chịu hơn con số.
Trả góp 0% lãi suất vẫn có thể có phí. Chương trình chuyển đổi trả góp của các ngân hàng thường thu một khoản phí một lần tính trên giá trị khoản trả góp, và khoản này tăng theo kỳ hạn. Theo biểu phí công bố, mức phổ biến dao động từ khoảng 1,8% cho kỳ 3 tháng đến khoảng 12,8% cho kỳ 24 tháng, đã gồm VAT. Quy ra theo dư nợ giảm dần, chi phí thực tế cao hơn nhiều so với cảm giác "không mất lãi". Đây là lý do vay tiêu dùng bằng thẻ tín dụng chỉ nên dùng cho món đồ thực sự cần, không phải để xoay tiền ngắn hạn.
Rút tiền mặt bằng thẻ tín dụng là khoản đắt nhất trong toàn bộ hợp đồng. Ngoài phí rút, khoản tiền mặt rút ra thường bị tính lãi ngay từ ngày giao dịch, không được hưởng thời gian miễn lãi. Đáng lo hơn, dịch vụ "hỗ trợ rút tới 75% hạn mức, miễn phí, được trả góp" vẫn tồn tại dưới dạng lừa đảo. Báo chí đưa tin một vụ án với hơn 200 bị hại và số tiền chiếm đoạt khoảng 24 tỷ đồng: nhóm này tạo giao dịch thanh toán khống, giữ lại 25% và hứa hoàn lại sau khi tất toán, trong khi toàn bộ giá trị giao dịch vẫn nằm trên thẻ của nạn nhân. Không có dịch vụ hợp pháp nào đề nghị khách cung cấp mã CVV và OTP qua điện thoại.
Chọn thẻ theo cách bạn tiêu tiền, không theo quà tặng
Cách đơn giản nhất để không mua nhầm thẻ là nhìn lại ba tháng sao kê tài khoản ngân hàng, chia chi tiêu thành vài nhóm lớn: ăn uống và cà phê, mua sắm trực tuyến, đi lại, du lịch, hóa đơn cố định. Tỷ lệ của mỗi nhóm quyết định loại thẻ tín dụng hoàn tiền nào có lợi hơn.
Nếu phần lớn chi tiêu nằm ở đặt hàng online và quán ăn, các dòng thẻ hoàn tiền theo nhóm đem lại nhiều hơn. Mức hoàn phổ biến hiện nay là khoảng 2% cho giao dịch trực tuyến và 3% đến 5% cho nhóm ăn uống, giải trí, du lịch, kèm phí thường niên từ vài trăm nghìn đồng và thường được miễn năm đầu. Với người chi tiêu đều đặn khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng, chênh lệch giữa thẻ hoàn 0,5% và thẻ hoàn 3% có thể lên tới vài trăm nghìn đồng mỗi tháng, đủ bù phí thường niên nhiều lần.
Ngược lại, nếu bạn ghét việc phải nhớ nhóm chi tiêu nào được hoàn, một mức hoàn đều cho mọi giao dịch lại dễ sống hơn. Dòng thẻ này thường hoàn khoảng 0,5% cho mọi khoản chi, có trần hoàn mỗi kỳ sao kê, thời gian miễn lãi lên đến 45 ngày, lãi suất áp dụng dao động quanh 19,5%/năm và phí giao dịch ngoại tệ khoảng 2,27%. Con số trần hoàn rất quan trọng: nếu trần là 1,5 triệu đồng mỗi kỳ, bạn chỉ cần chi khoảng 300 triệu đồng trong kỳ là chạm mức tối đa, chi thêm cũng không được hoàn nữa.
Với người mới đi làm, thu nhập chưa ổn định hoặc không muốn chứng minh giấy tờ, nhóm thẻ mở hoàn toàn trực tuyến, miễn phí thường niên trọn đời và hạn mức thẻ tín dụng khiêm tốn (phổ biến đến khoảng 75 triệu đồng) là lựa chọn hợp lý để tập thói quen dùng thẻ. Đổi lại, trần hoàn tiền hàng tháng thấp và hạn mức nhỏ khiến thẻ này khó dùng cho các khoản lớn như mua máy tính hay đặt vé máy bay.
| Dòng thẻ | Phí thường niên | Hoàn tiền | Miễn lãi | Điểm mạnh | Điểm cần lưu ý |
|---|
| Thẻ hoàn đều toàn bộ giao dịch | Khoảng 800.000 đồng/năm, thẻ phụ khoảng 500.000 đồng/năm | Khoảng 0,5% mọi giao dịch, trần khoảng 1,5 triệu đồng/kỳ | Đến 45 ngày | Dễ tính, không phải nhớ nhóm chi tiêu, có bảo hiểm chuyến đi | Phí ngoại tệ khoảng 2,27%, trần hoàn thấp so với người chi lớn |
| Thẻ hoàn tiền theo nhóm | Từ khoảng 399.000 đồng/năm, thường miễn năm đầu | Khoảng 2% trực tuyến, 3% đến 5% ăn uống, du lịch | Đến 45 ngày | Hợp người đặt hàng online, ăn ngoài nhiều | Cần thu nhập tối thiểu, danh mục được hoàn thay đổi theo từng kỳ |
| Thẻ hoàn tiền không giới hạn trần | Tùy hạng thẻ, cao hơn nhóm phổ thông | Khoảng 1% đến 3% theo nhóm, không trần | Đến 45 ngày | Hợp người chi tiêu lớn, hay đi du lịch | Mức hoàn mỗi nhóm thấp hơn, phải theo dõi kỹ |
| Thẻ mở online, miễn phí trọn đời | Miễn phí thường niên | Đến khoảng 10% cho giao dịch online, trần khoảng 500.000 đồng/tháng | Đến 45 ngày | Mở nhanh, không cần chứng minh thu nhập | Hạn mức thấp, trần hoàn hàng tháng nhỏ |
Bảng trên chỉ là khung so sánh. Mức phí và tỷ lệ hoàn thay đổi theo từng đợt phát hành, nên bước kiểm tra cuối cùng luôn là biểu phí trên website ngân hàng phát hành và tổng đài chăm sóc khách hàng.
Quy trình bốn bước và cách giữ chi phí ở mức thấp
Bước một, gom ba tháng sao kê tài khoản và ghi ra tỷ lệ chi tiêu theo nhóm. Đừng đoán bằng cảm giác, vì tiền cà phê và tiền ship đồ ăn thường chiếm phần lớn hơn ta tưởng.
Bước hai, chọn hai ứng viên tối đa, đọc kỹ ba mục: phí thường niên và điều kiện miễn phí năm sau, trần hoàn tiền mỗi kỳ, phí giao dịch ngoại tệ. Với người hay đặt hàng từ nước ngoài, mức 2,27% phí ngoại tệ có thể ăn mòn gần hết tiền hoàn.
Bước ba, khi điền hồ sơ, chuẩn bị căn cước công dân, sao kê lương hoặc hợp đồng lao động, và hỏi thẳng nhân viên tư vấn hai câu: năm thứ hai phí bao nhiêu, điều kiện miễn là gì. Ghi lại câu trả lời, vì đây là thứ dễ bị lãng quên nhất sau mười hai tháng.
Bước bốn, sau khi kích hoạt thẻ, bật thông báo biến động số dư, đặt lịch nhắc trước ngày đến hạn thanh toán ba ngày và chọn phương thức thanh toán toàn bộ dư nợ tự động. Thời gian miễn lãi chỉ có giá trị khi bạn trả đủ, trả thiếu một đồng cũng bị tính lãi trên toàn bộ dư nợ.
Vài thói quen nhỏ giúp tiết kiệm đáng kể: không dùng thẻ để rút tiền mặt trừ trường hợp khẩn cấp, không chuyển đổi trả góp cho món đồ không cần thiết, kiểm tra lại tỷ lệ hoàn tiền mỗi sáu tháng vì ngân hàng có quyền điều chỉnh danh mục, và tất toán sớm nếu chuyển khoản trả góp sang kỳ dài.
Về nguồn hỗ trợ tại chỗ, ngoài chi nhánh và phòng giao dịch gần nơi ở, bạn có thể tra biểu phí trên website ngân hàng phát hành, gọi tổng đài chăm sóc khách hàng để xác nhận bằng lời, hoặc đọc phần điều khoản đi kèm hợp đồng mở thẻ. Ở các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, nhiều ngân hàng còn có trung tâm thẻ tiếp nhận hồ sơ trực tiếp trong ngày, phù hợp với người muốn đối chiếu giấy tờ trước khi ký.
Chiếc thẻ tín dụng tốt không phải chiếc thẻ có nhiều quà tặng nhất, mà là chiếc thẻ khiến bạn nhìn vào sao kê mà không phải thắc mắc. Trước khi mở thêm bất kỳ thẻ nào, hãy lấy tờ sao kê của tháng gần nhất ra, khoanh vùng ba nhóm chi tiêu lớn nhất, rồi so với biểu phí của chiếc thẻ đang có trong ví. Nếu khoản hoàn tiền nhận được trong một năm không bù nổi phí thường niên, đó là lúc nên đổi thẻ hoặc đóng thẻ, và việc này hoàn toàn có thể làm sớm hơn bạn nghĩ.
研究の知恵